Schoolleiders zijn continu bezig met hun ontwikkeling. Niet alleen voor zichzelf, maar juist ook voor anderen! Dat verdient aandacht en erkenning. Het Schoolleidersregister PO heeft als doel het aanzien van het beroep schoolleider te versterken. Met hun registratie laten schoolleiders zien dat ze staan voor kwaliteit en een leven lang leren. Dat doen ze samen met de gehele beroepsgroep: ruim 8.000 schoolleiders in het primair onderwijs in Nederland.

Schoolleiders ontwikkelen professionaliseringsthema

In oktober 2018 is het Schoolleidersregister PO begonnen met de ontwikkeling van een nieuw professionaliseringsthema, als toevoeging op de huidige kennisbasis voor schoolleiders. Tijdens de startbijeenkomst gaf Jelle Jolles, hoogleraar ‘Hersenen, gedrag & educatie’, aan een groep geïnteresseerde schoolleiders een lezing over leren en de werking van het brein. Duidelijk werd dat er veel onderwijs- en breinmythes in omloop zijn. Hoe vind je als schoolleider je weg in deze inzichten? Hoe vorm je ‘evidence informed’ je schoolbeleid en visie op onderwijs?

In de eerste maanden van 2019 is een select groepje schoolleiders op bezoek geweest bij deskundigen op het gebied van leren, cognitieve psychologie en neurowetenschap. Iedere schoolleider heeft één deskundige bevraagd over de nieuwste inzichten in leren en de ontwikkeling van kinderen. Tijdens een terugkombijeenkomst in maart reflecteerden de schoolleiders met elkaar op de bevindingen en de relevantie ervan voor de praktijk van schoolleiders. We praten hierover door met Heleen Broerse, één van de deelnemende schoolleiders. Onder de rook van Schiphol, te midden van de bloembollenvelden van Aalsmeer ligt het dorp Kudelstaart. In het centrum staat CBS de Graankorrel.


Op CBS de Graankorrel is het feest. Juf Annet is 25 jaar in het onderwijs! In alle groepen staat haar een verrassing te wachten: van spelletjes tot een verduisterde escaperoom in de bovenbouw. Directeur Heleen Broerse laat ons trots haar gezellige school zien. Zelf is ze ook al ruim 40 jaar werkzaam in het onderwijs, maar nog even enthousiast als in het begin. “Omdat ik elke dag weer nieuwe dingen leer!”

Sinds een tijdje is ze met haar school bezig met een ontwikkelingstraject gebaseerd op de theorie van Human Dynamics. Dat het voor haar school werkt, is voor Heleen wel duidelijk. Maar waaróm het werkt, is iets waar ze zich graag verder in wil verdiepen. “Daarom doe ik mee aan de ontwikkeling van het professionaliseringsthema van het Schoolleidersregister PO. Het is zó goed om dat wat je doet te verbinden met theorie en kennis. Dat je doet wat werkt, maar ook weet waarom het werkt.”

Heleen liep er met haar team tegenaan dat het soms moeilijk is om het onderwijs bij álle kinderen te laten aansluiten. Het kan frustrerend zijn dat je niet alle kinderen even goed begrijpt, zeker wanneer ze in hun manier van doen veraf staan van jouw manier van doen. “We werkten in het team al met het 3D-model van Human Dynamics: het helpt in de communicatie en samenwerking. Vanuit het team kwam de wens om hier ook in de klas iets mee te doen. Het biedt ons kansen om op een andere manier naar kinderen te kijken, te snappen waarom kinderen op een bepaalde manier reageren, hoe ze het beste leren, wat we van ze mogen verwachten en hoe we daarbij aan kunnen sluiten.” Leerkrachten zijn getraind in het observeren van kinderen, om te achterhalen wat de dominante leer- en communicatiestijl is van kinderen, vertelt Heleen. “Als je weet dat een kind ‘mentaal-georiënteerd’ is, dan snap je dat hij misschien gewoon lekker aan de slag wil, en niet per se eerst een verhaal kwijt moet over wat hij dit weekend heeft gedaan. Dat daar niets mis mee is. Een ander kind heeft het misschien juist wel heel erg nodig om even een kletspraatje te maken, en dan met zijn werk te beginnen. Dat gebeurt vaak intuïtief al heel goed, maar juist bij de kinderen die voor jou wat lastiger te doorgronden zijn, kan het helpen om er met een 3D-bril naar te kijken.”

Zou iedere school met 3D moeten werken? “Er komt zo vaak iets nieuws van buiten op je school af. Dat moet dan allemaal weer een plek krijgen. Zo maken we van een middel het doel. Dat moet niet! Je moet goed onderbouwde keuzes kunnen maken en de verbinding kunnen maken met je eigen praktijk. Het gaat erom dat je onderzoekt wat werkt bij kinderen. Onze populatie bestaat uit weinig ‘mentaal-georiënteerde’ kinderen. De meeste kinderen zijn meer ‘emotioneel-‘ of ‘fysiek-georiënteerd. Je merkt dat onze kinderen beter leren wanneer we daarop aansluiten, bijvoorbeeld door meer bewegend leren in de school te brengen. En van daaruit kinderen ook uit te dagen om ook de mentale vaardigheden verder te ontwikkelen, te stretchen noemen we dat.” Ook helpt het om gemeenschappelijke taal te hebben. Kinderen kunnen beter benoemen wat ze nodig hebben, waarom ze liever een rustig plekje zoeken om te werken en of juist liever samen willen werken. We hebben daarom nu verschillende werkplekken in de school. Ook de communicatie met ouders is verbeterd. Er is meer begrip gekomen en de nadruk ligt op de positieve kanten.”

Binnen de stichting Jong Leren, waar Heleens school bij aangesloten is, lijkt de tijd rijp om meer te leren over de werking van het brein en wat dat betekent voor het onderwijs. Recent is daar ook een studiedag over geweest, vanuit de invalshoek van bewegend leren. Vooral de lezing van neuropsycholoog Erik Scherder maakte indruk. “Ik kwam tot het besef: we doen veel te weinig aan het fysiek ervaren, deze manier van leren is onderbelicht. Inmiddels nemen we de kinderen ook veel meer mee naar buiten, voor een rekenles met springen en rennen bijvoorbeeld. En na de lezing van Jelle Jolles bij het Schoolleidersregister PO en mijn vervolggesprek met Ria van Dinteren wordt me steeds duidelijker hoe belangrijk het is dat vooral jonge kinderen heel veel verschillende ervaringen moeten opdoen. In de breedte ontwikkelen, omdat zo meer hersenverbindingen tot stand komen. Ik zie het als opdracht om kinderen zoveel mogelijk te laten ervaren. Daar moeten we echt ruimte voor maken.” In de onderbouw van De Graankorrel is letterlijk veel ruimte ingebouwd voor het opdoen van allerlei ervaringen. In het lokaal staat een huiskamer met echt werkende deur en een heuse douche met douchegordijn, allemaal door kleuters zelf gemaakt. “Het is misschien wat minder gelikt dan wanneer een volwassene het had gemaakt, maar het gaat om de ervaring die kinderen hiermee op doen”.

Wist je dit eerder nog niet? “Denken dat je het allemaal al weet, helpt niet. Je moet tot het besef komen ‘ik weet het ook niet allemaal, ik moet zelf ook leren’. Pas dan ga je onderzoeken. Er is een soort van bescheidenheid nodig. Kinderen leren vaak ondanks het onderwijs. Als ik er niet ben, dan leren kinderen ook wel. Je moet je dan afvragen: wat kan mijn rol dán zijn?”

En, wat is het antwoord? “Wat me triggerde, is wat Ria van Dinteren vertelde tijdens het interview dat ik met haar hield. We zitten in een tijd van zappen. Kinderen leren niet meer om zich ergens voor langere tijd mee bezig te houden, zijn snel afgeleid. Als iets niet lukt, hup, naar het volgende opdrachtje. We raken de aandacht kwijt. We moeten weer concentratie gaan oefenen. Daar wil ik wel wat mee. In de doorgaande lijn zie ik voor mij als schoolleider hiervoor een rol weggelegd. En kritische vragen stimuleren. We stellen te weinig kritische vragen. Zelfs nieuwe mensen zie je al snel invoegen in het systeem, waardoor vragen als ‘waarom doen we dat zo?’ niet vaak worden gesteld.”

De nieuwe inzichten en een onderzoekende houding neemt Heleen niet alleen mee terug naar haar school, maar ook stichtingsbreed is er profijt van wat Heleen leert in dit traject. “Ik heb binnen mijn bestuur verteld dat ik meewerk aan de ontwikkeling van de kennisbasis voor het Schoolleidersregister PO. Dat ik me verdiep in breinleren en gesprekken heb gehad met deskundigen en andere schoolleiders. Ik heb nu ingebracht om dit ook binnen ons bestuur verder op te pakken. Er gaan nu 29 scholen aan de slag met breinleren. Wetenschap over het brein komt op de beleidsagenda, in het meerjarenplan en tijdens een inspiratiediner. Daar krijg ik wel energie van!”

Ook meewerken aan de ontwikkeling van de kennisbasis voor schoolleiders? 

De komende tijd gaan we aan de slag met de ontwikkeling van nieuwe professionaliseringsthema’s (waaronder het thema kansenongelijkheid). Daarvoor zoeken we nog schoolleiders die bijvoorbeeld interviews willen afnemen bij deskundigen of een onderzoek willen doen of een essay willen schrijven. In veel gevallen kun je jouw bijdrage aan de kennisbasis gebruiken voor je herregistratie. 

Informeer naar de mogelijkheden en bel 030-2347360 of stuur een e-mail


Schoolleiders ontwikkelen professionaliserings-thema

In oktober 2018 is het Schoolleidersregister PO begonnen met de ontwikkeling van een nieuw professionaliseringsthema, als toevoeging op de huidige kennisbasis voor schoolleiders. Tijdens de startbijeenkomst gaf Jelle Jolles, hoogleraar ‘Hersenen, gedrag & educatie’, aan een groep geïnteresseerde schoolleiders een lezing over leren en de werking van het brein. Duidelijk werd dat er veel onderwijs- en breinmythes in omloop zijn. Hoe vind je als schoolleider je weg in deze inzichten? Hoe vorm je ‘evidence informed’ je schoolbeleid en visie op onderwijs?

In de eerste maanden van 2019 is een select groepje schoolleiders op bezoek geweest bij deskundigen op het gebied van leren, cognitieve psychologie en neurowetenschap. Iedere schoolleider heeft één deskundige bevraagd over de nieuwste inzichten in leren en de ontwikkeling van kinderen. Tijdens een terugkombijeenkomst in maart reflecteerden de schoolleiders met elkaar op de bevindingen en de relevantie ervan voor de praktijk van schoolleiders. We praten hierover door met Heleen Broerse, één van de deelnemende schoolleiders. Onder de rook van Schiphol, te midden van de bloembollenvelden van Aalsmeer ligt het dorp Kudelstaart. In het centrum staat CBS de Graankorrel.


Op CBS de Graankorrel is het feest. Juf Annet is 25 jaar in het onderwijs! In alle groepen staat haar een verrassing te wachten: van spelletjes tot een verduisterde escaperoom in de bovenbouw. Directeur Heleen Broerse laat ons trots haar gezellige school zien. Zelf is ze ook al ruim 40 jaar werkzaam in het onderwijs, maar nog even enthousiast als in het begin. “Omdat ik elke dag weer nieuwe dingen leer!”

Sinds een tijdje is ze met haar school bezig met een ontwikkelingstraject gebaseerd op de theorie van Human Dynamics. Dat het voor haar school werkt, is voor Heleen wel duidelijk. Maar waaróm het werkt, is iets waar ze zich graag verder in wil verdiepen. “Daarom doe ik mee aan de ontwikkeling van het professionaliseringsthema van het Schoolleidersregister PO. Het is zó goed om dat wat je doet te verbinden met theorie en kennis. Dat je doet wat werkt, maar ook weet waarom het werkt.”

Heleen liep er met haar team tegenaan dat het soms moeilijk is om het onderwijs bij álle kinderen te laten aansluiten. Het kan frustrerend zijn dat je niet alle kinderen even goed begrijpt, zeker wanneer ze in hun manier van doen veraf staan van jouw manier van doen. “We werkten in het team al met het 3D-model van Human Dynamics: het helpt in de communicatie en samenwerking. Vanuit het team kwam de wens om hier ook in de klas iets mee te doen. Het biedt ons kansen om op een andere manier naar kinderen te kijken, te snappen waarom kinderen op een bepaalde manier reageren, hoe ze het beste leren, wat we van ze mogen verwachten en hoe we daarbij aan kunnen sluiten.” Leerkrachten zijn getraind in het observeren van kinderen, om te achterhalen wat de dominante leer- en communicatiestijl is van kinderen, vertelt Heleen. “Als je weet dat een kind ‘mentaal-georiënteerd’ is, dan snap je dat hij misschien gewoon lekker aan de slag wil, en niet per se eerst een verhaal kwijt moet over wat hij dit weekend heeft gedaan. Dat daar niets mis mee is. Een ander kind heeft het misschien juist wel heel erg nodig om even een kletspraatje te maken, en dan met zijn werk te beginnen. Dat gebeurt vaak intuïtief al heel goed, maar juist bij de kinderen die voor jou wat lastiger te doorgronden zijn, kan het helpen om er met een 3D-bril naar te kijken.”

Zou iedere school met 3D moeten werken? “Er komt zo vaak iets nieuws van buiten op je school af. Dat moet dan allemaal weer een plek krijgen. Zo maken we van een middel het doel. Dat moet niet! Je moet goed onderbouwde keuzes kunnen maken en de verbinding kunnen maken met je eigen praktijk. Het gaat erom dat je onderzoekt wat werkt bij kinderen. Onze populatie bestaat uit weinig ‘mentaal-georiënteerde’ kinderen. De meeste kinderen zijn meer ‘emotioneel-‘ of ‘fysiek-georiënteerd. Je merkt dat onze kinderen beter leren wanneer we daarop aansluiten, bijvoorbeeld door meer bewegend leren in de school te brengen. En van daaruit kinderen ook uit te dagen om ook de mentale vaardigheden verder te ontwikkelen, te stretchen noemen we dat.” Ook helpt het om gemeenschappelijke taal te hebben. Kinderen kunnen beter benoemen wat ze nodig hebben, waarom ze liever een rustig plekje zoeken om te werken en of juist liever samen willen werken. We hebben daarom nu verschillende werkplekken in de school. Ook de communicatie met ouders is verbeterd. Er is meer begrip gekomen en de nadruk ligt op de positieve kanten.”

Binnen de stichting Jong Leren, waar Heleens school bij aangesloten is, lijkt de tijd rijp om meer te leren over de werking van het brein en wat dat betekent voor het onderwijs. Recent is daar ook een studiedag over geweest, vanuit de invalshoek van bewegend leren. Vooral de lezing van neuropsycholoog Erik Scherder maakte indruk. “Ik kwam tot het besef: we doen veel te weinig aan het fysiek ervaren, deze manier van leren is onderbelicht. Inmiddels nemen we de kinderen ook veel meer mee naar buiten, voor een rekenles met springen en rennen bijvoorbeeld. En na de lezing van Jelle Jolles bij het Schoolleidersregister PO en mijn vervolggesprek met Ria van Dinteren wordt me steeds duidelijker hoe belangrijk het is dat vooral jonge kinderen heel veel verschillende ervaringen moeten opdoen. In de breedte ontwikkelen, omdat zo meer hersenverbindingen tot stand komen. Ik zie het als opdracht om kinderen zoveel mogelijk te laten ervaren. Daar moeten we echt ruimte voor maken.” In de onderbouw van De Graankorrel is letterlijk veel ruimte ingebouwd voor het opdoen van allerlei ervaringen. In het lokaal staat een huiskamer met echt werkende deur en een heuse douche met douchegordijn, allemaal door kleuters zelf gemaakt. “Het is misschien wat minder gelikt dan wanneer een volwassene het had gemaakt, maar het gaat om de ervaring die kinderen hiermee op doen”.

Wist je dit eerder nog niet? “Denken dat je het allemaal al weet, helpt niet. Je moet tot het besef komen ‘ik weet het ook niet allemaal, ik moet zelf ook leren’. Pas dan ga je onderzoeken. Er is een soort van bescheidenheid nodig. Kinderen leren vaak ondanks het onderwijs. Als ik er niet ben, dan leren kinderen ook wel. Je moet je dan afvragen: wat kan mijn rol dán zijn?”

En, wat is het antwoord? “Wat me triggerde, is wat Ria van Dinteren vertelde tijdens het interview dat ik met haar hield. We zitten in een tijd van zappen. Kinderen leren niet meer om zich ergens voor langere tijd mee bezig te houden, zijn snel afgeleid. Als iets niet lukt, hup, naar het volgende opdrachtje. We raken de aandacht kwijt. We moeten weer concentratie gaan oefenen. Daar wil ik wel wat mee. In de doorgaande lijn zie ik voor mij als schoolleider hiervoor een rol weggelegd. En kritische vragen stimuleren. We stellen te weinig kritische vragen. Zelfs nieuwe mensen zie je al snel invoegen in het systeem, waardoor vragen als ‘waarom doen we dat zo?’ niet vaak worden gesteld.”

De nieuwe inzichten en een onderzoekende houding neemt Heleen niet alleen mee terug naar haar school, maar ook stichtingsbreed is er profijt van wat Heleen leert in dit traject. “Ik heb binnen mijn bestuur verteld dat ik meewerk aan de ontwikkeling van de kennisbasis voor het Schoolleidersregister PO. Dat ik me verdiep in breinleren en gesprekken heb gehad met deskundigen en andere schoolleiders. Ik heb nu ingebracht om dit ook binnen ons bestuur verder op te pakken. Er gaan nu 29 scholen aan de slag met breinleren. Wetenschap over het brein komt op de beleidsagenda, in het meerjarenplan en tijdens een inspiratiediner. Daar krijg ik wel energie van!”

Ook meewerken aan de ontwikkeling van de kennisbasis voor schoolleiders? 

De komende tijd gaan we aan de slag met de ontwikkeling van nieuwe professionaliseringsthema’s (waaronder het thema kansenongelijkheid). Daarvoor zoeken we nog schoolleiders die bijvoorbeeld interviews willen afnemen bij deskundigen of een onderzoek willen doen of een essay willen schrijven. In veel gevallen kun je jouw bijdrage aan de kennisbasis gebruiken voor je herregistratie. 

Informeer naar de mogelijkheden en bel 030-2347360 of stuur een e-mail